Ikigai
ไปเจอ note อันนี้ใน draft ตัวเองบน medium เลยปัดฝุ่นแล้วย้ายมานี่แทนละกัน 555
วันก่อนที่แลปไปสัมมนากัน มีอาจารย์มาสอน ไม่แน่ใจว่าหัวข้อคืออะไร แต่จำได้ว่า key หลักอันหนึ่งคือ อิคิไก (ikigai) ซึ่งเป็นภาษาญี่ปุ่นแปลตรง ๆ ว่า “เหตุผลที่ตื่นตอนเช้า” คำนี้ผมเริ่มเห็นบ่อยช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมา ซึ่งมีภาพที่มักจะมาด้วยกันคือ
en:User:Nimbosa derived from works by Dennis Bodor (SVG) and Emmy van Deurzen (JPG), CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0, via Wikimedia Commons
ผมเองไม่ค่อยชอบภาพนี้เพราะไม่รู้ว่าอะไรคือสิ่งที่ตัวเองทำได้ดีและโลกต้องการ
ช่วงหลังนี้มีบทความเรื่องนี้อยู่เรื่อย ๆ ส่วนมากก็พูดคล้าย ๆ กัน ที่ผมเจอว่าน่าสนใจที่สุดคือจาก Ted Talk ของ Dan Buettner เรื่อง How to live to be 100+ ซึ่งไม่ได้ focus เรื่องอิคิไกนี้ แต่ focus เรื่องการมีอายุยืนมากกว่า
ของที่น่าสนใจคือเขาอ้างถึงผลสำรวจกับกลุ่มคนคนอายุยืนเกิน 100 ที่โอกินาว่า ว่าอิคิไกของเขาคืออะไร ผลที่ได้เช่น
การฝึกคาราเต้
การไปจับปลามาเลี้ยงครอบครัว
การเลี้ยงเหลน
สังเกตว่าในคำตอบนี้มันไม่มีอะไรที่เป็นสิ่งที่โลกต้องการเลย มันคือเหตุผลที่เขาตื่นเช้าจริง ๆ
สังเกตต่อว่าจริง ๆ คุณยายที่อิคิไกคือการเลี้ยงเหลนนั้นอายุ 102 ปีแล้ว และปีก่อนเหลนเขาก็ยังไม่เกิด จะว่ายายไม่มีอิคิไกก็คงไม่ใช่ แต่ปีก่อนยายอาจจะมีอิคิไกอื่นก็ได้
นั่นคืออิคิไกมันคงเปลี่ยนได้ไปตามช่วงของชีวิต และมันไม่น่าเกี่ยวกับโลก มันเป็นเรื่องส่วนตัวมากกว่า สำหรับเด็กน้อยที่ตื่นเช้าเพราะอยากไปโรงเรียน นั่นก็คงเป็นอิคิไกของเขา สำหรับคู่รักวัยรุ่นที่อยากตื่นไปเจอกันที่โรงเรียนนั่นก็คงเป็นอิคิไกของพวกเขา สำหรับพวก day trade ที่อยากตื่นมาลุ้นกับตลาดหุ้น นั่นก็คงเป็นอิคิไกของเขา หรือสำหรับซาอิ ในฮิคารุ เซียนโกะ การบรรลุหัตถ์เทวะก็คงเป็นอิคิไกของเขาเช่นกัน
จริง ๆ พวกที่ทำงานจนไม่นอนก็น่าจะมีแรงผลักดันแบบเดียวกับอิคิไกแต่แรงไป จนอาจไม่ดีต่อสุขภาพ
วันก่อนเจอ YouTube อีกอันเรื่องของ Mike Tyson กับโค้ชของเขาคือ Cus D’Amato ที่เป็นลุงแก่ ๆ Tyson นับถือเหมือนพ่อ Cus D’Amato เคยให้สัมภาษณ์ว่าถ้าไม่มี Tyson แกคงตายไปนานแล้ว Tyson คงเป็นอิคิไกของลุงแก
ใน talk ของคุณ Dan Buettner ยังมีเรื่องอื่นน่าสนใจอีก เช่นในอเมริกาเองก็มีกลุ่มคนที่อายุเกิน 100 แถมยังใช้ชีวิตที่ active ด้วยอย่างเป็นคาวบอย เล่นกีฬา หรือยังเป็นหมอผ่าตัดหัวใจ (คนนนี้ 90 กว่า ๆ)
นอกจากคุณ Dan ยังมี talk อื่นที่พูดเรื่องคนอายุยืนอีก keyword ที่เจออีกอันคือ blue zones คือแถบที่มีคนอายุ 100+ เยอะ ๆ มีที่ โอกินาว่า ญี่ปุ่น, Sardinia อิตาลี, แหลม Nicoya ในคอสตาริกา, Icaria กรีซ และ Loma Linda อเมริกา
สิ่งที่คล้าย ๆ กันของกลุ่มคนอายุยืนจากทั่วโลกมีดังนี้
พวกเขาไม่ค่อยพึ่งสิ่งอำนวยความสะดวก ทำให้ต้องมีการนั่ง ยืน เดินไม่ว่าจะขึ้นลงบันได หรือเดินไปมาบ้านเพื่อน ตลอดวัน ยกของ หรือทำอาหารโดยไม่พึ่งเครื่องบด ปั่น ฯลฯ กิจกรรมเหล่านี้ถือเป็นการออกกำลังกายที่ดี ข้อแนะนำโดยรวมคือให้ขยับบ่อย ๆ
ไม่มีคนพูดถึงการเกษียณ หลาย ๆ คนแก่แล้วก็ยังทำงานอยู่ จริง ๆ แล้ววันเกษียณอายุนับว่าเป็นวันที่อันตรายด้วย เพราะอาจทำให้รู้สึกว่าไม่มีเป้าหมายของชีวิต
ไม่ใช้ชีวิตเร่งรีบ มีวิธีคลายเครียด
มีที่พึ่งทางใจ ไม่ว่าจะเป็นอิคิไก หรือการสวดสรรเสริญพระเจ้า
กินแบบฉลาด ไม่ได้งดเนื้อหรืองดดื่ม แต่ส่วนมากคือกินผักเยอะ ๆ และไม่กินจนอิ่มมาก
มีครอบครัวและเพื่อนฝูงที่ดี (right tribe) ถ้าเพื่อนสนิทคุณ 3 คนอ้วนมาก คุณมีโอกาส 50% ที่จะอ้วนมากด้วย
ผมสรุปเองว่าอิคิไกเป็นเรื่องส่วนตัว เป็นแรงผลักดันให้คุณตื่นเช้าจริง ๆ ไม่เกี่ยวกับว่าคุณทำมันเก่งหรือไม่ หรือโลกนี้จะอยากได้มันหรือไม่
กาลครั้งหนึ่งอิคิไกของผมคือการตื่นมาซ้อมวิ่งเพราะอยากลงมาราธอน ตอนนี้เป็นตื่นมาดูเด็กน้อยแทน ^^
ปืน
25/09/2024
ปล. cover photo ไม่เกี่ยวกับอิคิไก แต่นึกถึงฉากตอนเช้า แล้วนึกถึงเรื่อง The Secret Life of Walter Mitty ซึ่งเป็นหนังโปรดเลยแคปมาใช้ซะเลย :D